تبلیغات
حکمت مهدوی
 
 
 
توانا بود هرکه دانا بود به دانش دل پیر برنا بود

چگونه بر سرنوشت خود مسلط شویم

نویسنده : حمید سیدمهدوی | تاریخ : 03:12 ب.ظ - یکشنبه 26 اردیبهشت 1395

کد خبر: 379865 | تاریخ مخابره :۱۳۹۵/۲/۲۶ - ۱۲:۲۰ | سرویس: علمی، فرهنگی 75
شرح فرازی از مناجات شعبانیه؛
چگونه بر سرنوشت خود مسلط شویم
حوزه/ امام راحل، با یادکرد پیوسته از این دعا و مضامین بلندش، آن هم با زبان و لحنی خاص و شوق ‏انگیز، توجه امت ما را به این گنجینه عرفانی بیشتر معطوف ساخت.


 به گزارش خبرگزاری «حوزه»، یکی از معروف‏ترین و زیباترین ادعیه، «مناجات شعبانیه‏» است که به روایت «ابن‏ خالویه‏»، این مناجات را حضرت امیر(ع) و امامان، دیگر در «ماه شعبان‏» می‏خواندند. امام راحل، با یادکرد پیوسته از این دعا و مضامین بلندش، آن هم با زبان و لحنی خاص و شوق ‏انگیز، توجه امت ما را به این گنجینه عرفانی بیشتر معطوف ساخت.

خبرگزاری حوزه  توجه مخاطبان ارجمند را به شرح فرازهایی ازاین دعا  به قلم سیدمحمود طاهرى دربارۀ علم الهی به بندگان و فلسفه نقصان و ضرر جلب می کنیم .  

«وَ تَعْلَمُ مَا فِی نَفْسِی وَ تَخْبُرُ حَاجَتِی وَ تَعْرِفُ ضَمِیرِی وَ لَا یَخْفَى عَلَیْكَ أَمْرُ مُنْقَلَبِی وَ مَثْوَایَ وَ مَا أُرِیدُ أَنْ أَبْدَأَ بِهِ مِنْ مَنْطِقِی وَ أَتَفَوَّهَ بِهِ مِنْ طَلِبَتِی وَ أَرْجُوهُ لِعَافِیَتِی‏ وَ قَدْ جَرَتْ مَقَادِیرُكَ عَلَیَّ یَا سَیِّدِی فِیمَا یَكُونُ مِنِّی إِلَى آخِرِ عُمُرِی مِنْ سَرِیرَتِی وَ عَلَانِیَتِی وَ بِیَدِكَ لَا بِیَدِ غَیْرِكَ زِیَادَتِی وَ نَقْصِی وَ نَفْعِی وَ ضُرِّی» (1)

و تو مى ‏دانى آنچه را كه در دلِ من است و از نیازم آگاهى و ضمیرم را مى ‏شناسى و هیچ امرى از امور دنیا و آخرتم بر تو پوشیده نیست؛ و نیز مى‏ دانى آنچه را كه مى ‏خواهم بر زبان آورم، و به آن دهان بگشایم، وآگاهى به آنچه كه براىِ عاقبتم امیدوارم. و به درستى كه آنچه در ظاهر و باطنِ من تا آخر عمر از من سر خواهد زد، از تقدیرِ تو گذشته است و كمى و زیادى و سود و زیانِ من به دستِ تو است، و در دستِ هیچ ‏كس جز تو نیست.

*نكاتى از این فراز

* آگاهى خداوند به تمام اسرار بندگان؛

* تقدیر الهى بودن تمامى امور در زندگىِ بنده؛

* در اختیار داشتن سود و زیان در زندگى تمامى مردم.

توضیح این نكات:

«وَ تَعْلَمُ ما فى نَفْسى وَ تَخْبُرُ حاجَتى...»

* علم الهى به اسرار بندگان

خداوند به آنچه در قلب ‏ها مى ‏گذرد، آگاه است و بالاتر از آن، اینكه بر هر چیزى در جهان هستى، علمى كامل دارد. خداوند در قرآن كریم مى ‏فرماید: «وَ ما یَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا فِی السَّماءِ» (2)

و هیچ چیز در زمین و آسمان، از پروردگار تو مخفى نمى ‏ماند؛ حتّى به اندازه سنگینى ذرّه ‏اى.

همچنین مى ‏فرماید: «یَعْلَمُ خائِنَةَ اْلأَعْیُنِ وَ ما تُخْفِی الصُّدُورُ؛ او به خیانت چشم‏ ها و به آنچه در سینه ‏ها پنهان است عالم است» (3)

ذكر این عبارات از دعا در اول نیایش، و حق‏ تعالى را آگاه دانستن به نیازهاى درونى خویش، هم به معناى ستایش از محبوب است كه خود یكى از آداب دعاست و هم گل گشتى است سریع در یكى از زیباترین منازل عالیه عرفانى.

توضیح آن كه؛ اولیاى الهى در عین حال كه اهلِ دعا و خواستن مى ‏باشند، گاهى نیز در اوجِ احوال روحانى خویش و در ورود به یكى از مراحل والاى سیر و سلوك خویش، دست از دعا نمودن بر مى ‏دارند؛ به این زبان حال كه «عِلْمُهُ بِحالى حَسْبى مِنْ سُؤالى؛ علم او به حالِ من، مرا كافى است كه از او در خواستى نمایم». چنانچه در داستانى از ابراهیم خلیل الرّحمن علیه ‏السلام نقل شده است:

آن‏ گاه كه او را به سوى آتش پرتاب نمودند، جبرئیل به ملاقات او آمد و به اوگفت: آیا حاجتى دارى تا برآورده سازم؟ ابراهیم (علیه ‏السلام) گفت: اما به تو حاجتى ندارم. در این هنگام، جبرئیل به او پیشنهاد كرد و گفت: پس نیازت را از خدا بخواه. ابراهیم (علیه ‏السلام) در جواب گفت: «عِلْمُهُ بِحالى حَسْبى مِنْ سُؤالى؛ همین اندازه كه او از حالِ من آگاه است، كافى است.(4)

غرض آن كه حضرت در این فراز از دعا، خواستند از این حقیقت عالى و زیبا، حظّى برده و از این خرمن خوشه‏ اى برداشته و در این عالم روحى نیز گامى بردارند و آن این كه «عِلْمُه بِحالىِ حَسْبى من سُؤالى».

«وَ قَدْ جَرَتْ مَقَادِیرُكَ عَلَیَّ یَا سَیِّدِی فِیمَا یَكُونُ مِنِّی إِلَى آخِرِ عُمُرِی مِنْ سَرِیرَتِی وَ عَلَانِیَتِی»

* تقدیرِ الهى

گرچه بحث از «قضا و قَدَر»، از پیچیده ‏ترین مباحثِ علمِ كلام است، ولى به مناسبت این فراز از دعا، كه از تقدیر سخن گفته شده، بهتر دیدیم كه به طور مختصر و به دور از پیچیدگى، اشاره ‏اى به آن گردد.

شاید نخستین سؤالى كه با شنیدن نام «قضا و قَدَر» به ذهن آدمى خطور مى‏ كند این است كه: اگر بنا باشد، هر آنچه كه در زندگى آدمى پیش مى ‏آید و اتفاق مى ‏افتد، بر طبق قضا و قدر الهى باشد، پس چه فایده‏ اى براى دعا مى ‏توان تصور كرد و اساسا تلاش در زندگى بشر چه سودى مى‏ تواند داشته باشد؟

در پاسخ به این سؤال مهم به صورت اجمال باید گفت:

اولاً ـ قضا و قدر همانند درختى با شاخه‏ هاى انبوه است.

از جمله شاخه ‏هاى آن این است كه: دعا نمودن و به دنبال آن، استجابت دعا، خود از مصادیق قضاى الهى است؛ یعنى قضا و تقدیر الهى بر آن تعلق گرفته است كه در زندگى آدمى، دعایى باشد و اجابتى.

همچنین خداوند این ‏گونه اراده فرمود و این ‏گونه قضا و قدر خویش را جارى ساخت كه هر كس در زندگى، اهل تلاش باشد، به آرزوهایش خواهد رسید و مقدر فرمود كه هر كس تقوا پیشه كند، رستگار خواهد شد.

ثانیا ـ در مورد دعا، مطلب بالاتر از این حرف ‏هاست؛ یعنى تأثیر دعا تا آن جاست كه مى ‏تواند قضاىِ الهى را نیز تغییر دهد؛ همان ‏گونه كه از امام باقر علیه ‏السلام چنین نقل شده است كه: «اَلدُّعاءُ یَرُدُّ الْقَضاءَ وَ قَدْ اُبْرِمَ اِبْراما؛ دعا، قضاى الهى را تغییر مى ‏دهد، اگرچه آن قضا، كاملاً محكم شده باشد»؛(5) یعنى در واقع، بنده توسط قضاى الهى ـ كه دعا باشد ـ مى ‏تواند قضاى دیگرى را رفع كند و این یكى از شگفتى‏ هاى این شاهكار خلقت، یعنى انسان است كه تا این حد مى ‏تواند در جهان هستى ـ به اذن الهى ـ تأثیرگذار باشد.

استاد شهید مرتضى مطهرى در تبیین این موضوع مى‏ گوید: زمانى كه با اراده یك پیغمبر یا ولىّ خدا، كارى خارق ‏العاده انجام مى ‏گیرد، شرایط عوض مى‏ شود. یعنى یك روح نیرومند و پاك و متصل به قدرت لایزال الهى، شرایط را تغییر مى ‏دهد. به عبارت دیگر، عامل و عنصر خاصى وارد میدان مى ‏شود. در مورد تأثیر دعا و صدقه در دفع بلاها و غیره نیز جریان از همین قرار است. در حدیث آمده كه از رسول اكرم (صلى ‏الله ‏علیه‏ و‏آله) سؤال شد با وجود این كه هر حادثه ‏اى كه در جهان رخ مى ‏دهد به تقدیر الهى و قضاى حتمى او است، دعا و دوا چه اثرى مى ‏تواند داشته باشد؟ در پاسخ فرمودند: دعا نیز از قضا و قدر است.(6)

ایشان همچنین مى‏ گوید: آیا ممكن است عالَم انسانى، در نظامِ عُلوى (یعنى عوالِم بالا) و علمى اثر بگذارد و سببِ تغییراتى بشود؟ آیا علم ـ خدا تغییرپذیر است؟! آیا حكم خدا قابلِ نقض است؟! آیا دانى (پست) مى‏ تواند در عالى اثر بگذارد؟! جوابِ همه اینها مثبت است. بلى، علمِ خدا تغییرپذیر است، یعنى خدا علم قابل تغییر هم دارد. حكم خدا قابل نقض است، یعنى خدا حكم قابل نقض هم دارد. بلى دانى مى ‏تواند در عالى اثر بگذارد، نظامِ سُفلى ـ و پایین‏ تر ـ ، و مخصوصا اراده و خواست و عمل انسان، بلكه اختصاصا اراده و خواست و عملِ انسان مى‏تواند عالَم عُلوى ـ و بالاتر ـ را تكان دهد و سببِ تغییراتى در آن بشود، و این عالى‏ ترین شكل تسلط انسان بر سرنوشت است. اعتراف مى ‏كنم شگفت ‏آور است اما حقیقت است.(7)

 * فلسفه نقصان و ضرر بنده از طرف خدا

خداوند، حكیم است و آنچه از او به ظهور مى‏ رسد از سرچشمه حكمت و مصلحت جارى مى ‏شود. بنابراین اگر نقصان و ضررى نیز متوجه انسان مى ‏گردد از حكمت و مصلحتى پنهانى برخوردار است، گرچه آدمى به سببِ علم اندكش از آن مصالح بى ‏خبر است.

بنابراین، «نقصان» نیز همانند «زیادت» و «ضرر» نیز مانند «نفع» از طرف خدا بوده و همه در مسیر خدمت انسان و به خاطر مصالحى و براى پرورش او و سیر او به طرف تكامل است.

پاورقی:

(1)- إقبال الأعمال (ط - القدیمة)، ج‏2، ص: 686.

(2)- یونس، 61.

(3)- غافر، 19.

(4)- تفسیر نورالثّقلین، ج 3، ص 435.

(5)- الكافی (ط - الإسلامیة)، ج‏2، ص: 469.

(6)- مرتضى مطهرى، عدل الهى، ص 115 و 116.

(7)- مرتضى مطهرى، انسان و سرنوشت، ص 64 و 65.

 کتاب «شرح مناجات شعبانیه» سیدمحمود طاهرى



 

آخرین مطالب

» وعده مدیران صداوسیما برای پخش صدای استاد شجریان ربنای شجریان از تلویزیون پخش می‌شود؟/توضیحات مدیر شبکه یک ( سه شنبه 11 خرداد 1395 )
» با 237 رای در مقابل 11 رای کواکبیان، لاریجانی رئیس مجلس دهم شد / پزشکیان و مطهری نواب رئیس شدند ( سه شنبه 11 خرداد 1395 )
» اژه ای: صدور حکم برای جهرمی و چهل نفر دیگر در پروند فساد سه هزار میلیاردی / بازداشت 19 نفر از اعضای شورای شهر و مدیران شهرداری تبریز ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» عرفان وادبی ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» آیت الله هاشمی رفسنجانی: زمان انحصاری کردن اطلاع‌رسانی در جوامع گذشته است ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» اسدی در گفت‌وگو با ایلنا مطرح کرد: تعیین تکلیف اعتبارنامه مینوخالقی در آینده نزدیک / جلسه شعبه ۲ برگزار نشد ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» مدیر شبکه یک خبر داد: احتمال بازگشت «ربنای» استاد شجریان به تلویزیون ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» افکار عمومی خواستار رسیدگی به عملکرد احمدی‌نژاد ارجاع 6 پرونده احمدی‌نژاد به قوه‌قضائیه ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» با بالاترین رای خود در 30 سال گذشته؛ مردم، هاشمی را به صدر خبرگان بردند ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» دری نجف آبادی: از زمان احمدی‌نژاد همه چیز به هم ریخت ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» مسائل منطقه ای و همکاری های اقتصادی محور مذاکرات ظریف و واشکوچیکوفسکی ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» با ایجاد زیرساخت و خط لوله؛ ایران آماده صادرات گاز به اروپا می شود ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» دراجتماع پرشور مردم آذربایجان غربی روحانی: پیام مردم در انتخابات 'آری' به همصدایی مسئولان و رونق اقتصادی بود ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» سیدحسن خمینی: امام بر سر مقدس مآب ها فریاد می زدند؛ می گفتند اگر در این راه شهید بشوم، ارزش دارد / تحجر باید فارق اصلی میان ما و داعش دانسته شود ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
» روحانی: نمی‌پسندم صدا و سیما روابط عمومی دولت باشد اما نباید امید مردم به یاس تبدیل شود / عسگری: تضعیف دولت جفا به مردم است ( دوشنبه 10 خرداد 1395 )
 
 

وحدت و نعمت‏ آمرزشت را در پایانش ایران حمیدسیدمهدزی و بر زیردستان انصاف و خوشرفتارى تفضّل فرما رییس جمهوری نیرویم را در طاعت خود و نشاطم را در بندگى خویش همانا آنچه را بخواهى لطف میفرمایى. حسن روحانی حمیدسید مهدوی بر حاكمان دادگسترى و دلسوزى اخبار هاشمی رفسنجانی بر فرض كه بر عذابت شكیبائى ورزم خدایا! در چهارشنبه‏ چهار حاجت مرا روا ساز خدایا مرا از سپاهیانت قرار ده حمید سید مهدوی میلاد اى خدا و آقا و مولا و پروردگارم و مرا از حزب خود قرار ده كه تنها حزب تو رستگار است و هم از دوستا سیدمهدوی خدایا هر اسیرى را آزاد فرما محمد جواد ظریف علی مطهری خدایا بدحالى ما را به خوبى حال خود تغییر ده رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام سكونت‏ گزینم و حال آنكه امید من گذشت و عفو تواست. اوباما عربستان خمیدسیدمهدوی خدایا! در هر دوشنبه از سوى خویش دو نعمت بر من عطا كن و زبانمان را به راستگویى و حكمت استوار ساز اخلاق حمیدسیدمهدوی هسته ای اى چیره و رغبتم را در پاداشت و بی رغبتی ام را در آنچه كه موجب عذاب دردنا اما چگونه چشم‏ پوشى از كرمت را تاب آورم یا چگونه در آتش اسلام خدایا هر فسادى را در كار مسلمانان اصلاح گردان ولى بر فراقت چگونه صبر كنم و گیرم اى خداى من‏ بر سوزندگى آتشت صب وزیر بهداشت و دلهایمان را از دانش و بینش پر كن ح ما را به هدایت و پایدارى گرامى دار زبانمان را به راستگویى و حكمت استوار ساز چرا كه همانا تنها سپاه تو پیروز است حمید سیدمهدوی و شكمهایمان را از حرام و شبهه پاك فرما و گوشهایمان را از شنیدن بیهوده و غیبت ببند